Plac Katedralny 4a · 37-700 Przemyśl · tel. 16 678 66 94 · fax. 16 678 26 74 · kuria@przemyska.pl

Historia Diecezji

 


Po II wojnie światowej

Z wojny diecezja przemyska wyszła poważnie okrojona terytorialnie. Na ziemiach polskich wcielonych w roku 1945 do Ukrainy sowieckiej znalazło się 1/3 terytorium diecezji (około 7 000 km2). W roku 1939 funkcjonowało tam 5 dekanatów (drohobycki, mościski, rudecki, samborski i wiszneński) z 70 parafiami (646 miejscowości) oraz 70 kościołów parafialnych i około 100 dojazdowych. W roku 1939 zamieszkiwało ten obszar 197 tysięcy katolików obrządku łacińskiego, wśród których pracowało 130 księży diecezjalnych i 52 zakonnych. W roku 1945 obszar diecezji zmniejszył się do 14 913 km2. W roku 1945 ludność polską zmuszono siłą do wyjazdu z terenów zagarniętych Polsce i włączonych do Ukrainy Sowieckiej. Większość ludności wyjechała wówczas ze swymi duszpasterzami (64) na Ziemie Zachodnie, część osiedliła się w polskiej części diecezji (druga repatriacja miała miejsce w roku 1957). Kościoły, plebanie, budynki parafialne i niemal cała własność kościelna, zostały zrabowane przez władze sowieckie. Około 20 księży pozostało z wiernymi na tych terenach. Niemal wszystkich w niedługim czasie aresztowały władze sowieckie i osadziły w więzieniach i obozach pracy. W tym samym czasie wszystkie klasztory uległy likwidacji: 7 klasztorów męskich z kościołami (w tym słynne kolegium jezuitów w Chyrowie) i około 30 klasztorów żeńskich.

Po wojnie w Polsce radykalnie zmieniła się sytuacja społeczno-polityczna w jakiej przyszło działać Kościołowi. Narzucone przez Sowietów władze komunistyczne rychło przystąpiły do walki z Kościołem. W diecezji przemyskiej zapoczątkowało represje zamordowanie przez rzeszowskie UB w grudniu 1944 roku księdza Michała Pilipca. Wkrótce też władze aresztowały kilkunastu księży. Innych kilkudziesięciu musiało się ukrywać poza diecezją. W roku 1950 władze przejęły diecezjalny "Caritas" wraz z jego majątkiem. Niedługo też zlikwidowały "małe seminarium". Po roku 1945 władze komunistyczne skonfiskowały kompleks dóbr stołowych biskupstwa (kilka tysięcy hektarów pól uprawnych i lasów), wiele budynków należących do instytucji kościelnych a także dużą część majątku parafii.

Biskup Franciszek Barda po zakończeniu wojny w ograniczonej formie kontynuował wcześniejszą działalność. Utworzył szereg nowych parafii. Ważnym wydarzeniem w życiu diecezji był zwołany przez niego w roku 1955 Synod diecezjalny, w którym brało udział 120 księży (w tym 10 zakonnych). Działalność duszpasterska została po wojnie administracyjnie ograniczona. Zakazane zostało prowadzenie organizacji katolickich, nie mogła wznowić działalności Akcja Katolicka. W tej sytuacji praca duszpasterska ograniczać się musiała do kościoła. Od roku 1952 władze zaczęły pozbawiać księży prawa nauczania i usuwać naukę religii ze szkół (ponownie od roku 1960). Nauczanie przeniesiono wówczas do kościołów lub tworzonych z wielkim trudem punktów katechetycznych. Wielu księży szykanowano w tym czasie za nauczanie „bez zgody władz”.

poprzednie -   1  2   - następne

© 2005-2014 Kuria Metropolitalna w Przemyślu